KHI CHÍNH QUYỀN LÀM SAI

Mới đây, chủ tịch UBND 8 tỉnh: Bình Định, Hà Giang, Lai Châu, Nghệ An, Phú Yên, Quảng Nam, Quảng Ngãi và Thanh Hóa, đã bị Thủ tướng yêu cầu kiểm điểm vì các sai phạm trong báo cáo thiệt hại thiên tai, chậm phân bổ nguồn ngân sách cứu trợ…

Mặc dù, sai phạm có khác nhau nhưng tựu trung đều xuất phát từ sự thiếu trách nhiệm.

Trong đó, các tỉnh Bình Định, QuảngNamvà Quảng Ngãi báo cáo tăng gần 10 lần so với thực tế về số nhà bị hư hỏng trong 2 cơn bão số 9 và số 11 (năm 2009), từ 18.718 nhà thành 185.916 nhà. Tương tự, Lai Châu và Thanh Hóa báo cáo thiệt hại, đề nghị kinh phí hỗ trợ nhiều hơn 5 lần so với thực tế. Các sai phạm trên chứng minh rõ ràng về sự thiếu trách nhiệm của chính quyền các tỉnh. Có thể, những con số trên do các cấp địa phương huyện, xã báo cáo lên. Tuy nhiên, nếu lãnh đạo tỉnh vẫn chấp nhận thì điều đó cho thấy họ không hề sâu sát địa phương.

Không chỉ báo cáo tăng thêm quá đáng so với thực tế, các tỉnh còn thể hiện sự thiếu trách nhiệm khi phân bổ chậm trễ các khoản hỗ trợ. Điển hình như Phú Yên vẫn còn dư 8,6 tỉ đồng tính đến tháng 9.2010. Với nhiều hộ nông dân nghèo gặp thiên tai, họ rất trông chờ vào những khoản hỗ trợ để sửa lại nhà cửa, mua thực phẩm, giống cây, phân bón nhằm nhanh chóng vượt qua khó khăn. Làm một phép tính nhẩm, người ta có thể dễ dàng nhận ra những khoản tiền hàng tỉ đồng chậm phân bổ kia lẽ ra có thể giúp được hàng ngàn hộ gia đình vượt qua khó khăn sau thiên tai. Nghiêm trọng hơn, Bình Định, Hà Giang, Lai Châu, Nghệ An, QuảngNam, Quảng Ngãi còn phân bổ sai mục đích, đối tượng đến 115 tỉ đồng.

Những thực tế đó rất dễ khiến người dân mất niềm tin vào chính quyền địa phương. Xa hơn, về sau, trung ương cũng có quyền nghi ngờ những báo cáo từ địa phương. Về lâu dài, sự nghi ngờ này khiến những chương trình cứu trợ khác có thể bị chậm trễ vì trung ương cần phải xác minh, thẩm định kỹ lưỡng hơn. Khi đó, người dân lại là đối tượng gánh chịu hệ lụy mất niềm tin do chính quyền địa phương tạo ra. Hệ lụy vạ lây mà người dân gánh chịu không dừng lại ở đó. Sáu trong số tám tỉnh thành ở trên thuộc “khúc ruột miền Trung” mà hằng năm vẫn chịu nhiều thiên tai. Mỗi lần thiên tai, trước những báo cáo thiệt hại nặng nề, các nhà hảo tâm, người dân ở địa phương khác lại nhiệt tình đóng góp, nhiều người còn tình nguyện đến giúp đỡ. Vì thế, sau sự việc lần này, họ có thể trở nên nghi ngờ hơn đối với những báo cáo thiệt hại trong mỗi lần thiên tai. Những tấm lòng hảo tâm, nhiệt huyết có thể bị tổn thương.

Trước những hệ quả như thế, chúng ta cần tăng cường công khai, thường xuyên cập nhật các báo cáo và việc phân bổ các nguồn ngân sách hỗ trợ cho người dân được biết. Việc này càng được thực hiện đến từng địa phương để người dân các tỉnh, các huyện sẽ tham gia giám sát. Khi đó, những sai phạm của lãnh đạo địa phương sẽ hạn chế bị lặp lại.

Ngô Minh Tríbáo Thanh Niên ngày 4.3.2012

PHÉP NƯỚC

Đến nay, chính quyền xã Vinh Quang lẫn huyện Tiên Lãng, Hải Phòng, tiếp tục quanh co thoái thác trách nhiệm đối với việc “bỗng dưng biến mất” hàng chục tấn thủy sản trong đầm ông Đoàn Văn Vươn. Nhìn lại suốt quá trình vụ việc, chính quyền địa phương liên tục có những biểu hiện bất tuân luật pháp.

Trước hết là những khuất tất trong quyết định giao và thu hồi đất của ông Vươn, điều này đã được nhiều cựu lãnh đạo nhà nước chính thức lên tiếng, Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu rà soát. Sau đó, chính quyền các cấp tại Hải Phòng lại bất nhất, không rõ ràng về việc ngôi nhà không nằm trong diện giải tỏa nhưng vẫn bị san bằng. Tiếp đến là vụ mất trộm thủy sản trị giá tiền tỉ và dư luận đặt nhiều nghi vấn xung quanh việc giao cho thành phần bất hảo “tiếp quản” khu đất sau khi thu hồi.

Trong khi vụ việc thu hồi đất đang chờ làm rõ đúng sai, lẽ ra chính quyền địa phương phải có trách nhiệm bảo vệ tất cả những tài sản hợp pháp của gia đình ông Đoàn Văn Vươn. Thế nhưng, chính quyền địa phương đã không làm tròn trách nhiệm và nhiều lần ngụy biện “chày cối” chẳng dựa trên cơ sở luật pháp nào. Điển hình như việc Chủ tịch UBND huyện Tiên Lãng Lê Văn Hiền nói lực lượng chức năng phá nhà vì các đối tượng cố thủ tại đây. Sau đó, ông Đỗ Văn Thoại, Phó chủ tịch UBND TP.Hải Phòng, thì lại nói người dân đã phá nhà ông Vươn. Thủ tục bàn giao quản lý ao đầm cũng nhiều khuất tất, không có văn bản rõ ràng thì chẳng khác nào “mở cửa” để hàng chục tấn thủy sản “bốc hơi”. Hỏi đến đâu, những người có trách nhiệm cũng lặp lại các điệp khúc: chưa nghe, chưa rõ, chưa nhận được báo cáo, đang điều tra. Đây là ngôi nhà, kia là hàng chục tấn thủy sản trị giá tiền tỉ bỗng dưng tan biến mà chính quyền địa phương chẳng biết gì sao?

Nếu như thế, người dân có quyền cảm nhận rằng tại huyện Tiên Lãng chính quyền địa phương hành xử theo kiểu “phép vua thua lệ làng”, bất chấp luật pháp. Xa hơn, nếu những nghi vấn về quan hệ bất minh, giữa chính quyền địa phương với tay chủ đầm tên Kết và thành phần bất hảo, là đúng thì rất nguy hiểm. Thượng tôn pháp luật là nền tảng tiên quyết để xã hội ổn định. Chính vì thế, những vấn đề đang xảy ra ở Tiên Lãng cần khẩn trương được làm rõ và xử lý nghiêm minh.

Ngô Minh Trí (đăng trên Thanh Niên ngày  2.2.2012)

CÂU HỎI CỐT LÕI

Bộ trưởng Bộ GD - ĐT Phạm Vũ Luận trả lời chất vấn. Ảnh: Thanh Niên

Sau khi gửi văn bản giải đáp những vấn đề mà đại biểu Quốc hội gửi lên, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận cũng đã trả lời chất vấn. Dư luận và các đại biểu tỏ ra chưa thực sự hài lòng với những câu trả lời liên quan.

Thực sự, các vấn đề của ngành giáo dục, mà nhiều đại biểu bức xúc, tuy không mới nhưng tồn tại dai dẳng trong nhiều năm qua.

Cho nên, chúng ta thử nhìn lại tận gốc vấn đề dựa trên câu hỏi: đâu là sứ mệnh và tầm nhìn của ngành giáo dục nước nhà? Đây vốn dĩ là một câu hỏi cơ bản mà mỗi cá nhân, tổ chức đều phải tự trả lời chính xác nếu muốn thành công. Vì thế, câu hỏi trên đối với ngành giáo dục rất cần được nhận thức rõ ràng.

 

Thực sự, ai cũng hiểu sứ mệnh của giáo dục là đào tạo ra “tài nguyên con người” làm nền tảng cho xã hội phát triển. Đơn giản là thế nhưng dường như giáo dục ViệtNamđang đi chệch hướng. Những năm qua, quá trình xã hội hóa giáo dục góp phần không nhỏ tạo nên sự chệch hướng trên. Đó là kết quả của những thay đổi cởi mở nhằm thu hút nguồn lực xã hội nhưng vô hình trung khiến nhiều người tham gia đầu tư giáo dục nhằm kiếm lợi. Điều đó thể hiện rất rõ qua việc lạm phát mô hình trường học ở tất cả các cấp và loại hình. Như thế, xu hướng đầu tư vào giáo dục để kiếm lời trở thành chủ đạo nên người học được xem là khách hàng. Ngoài ra, một xã hội phát triển toàn diện cần nhận được “sản phẩm”, do giáo dục cung cấp, là những con người “đủ chất lượng” về mọi mặt: nhân cách, tinh thần cộng đồng, hành xử thường nhật… Cho nên, sứ mệnh của giáo dục đơn giản là đào tạo “tài nguyên con người” cho xã hội nhưng thực tế rất phức tạp.

 

Trong khi đó, giáo dục lại chưa đào tạo ra những con người “đủ chất lượng” để đóng góp cho xã hội phát triển. Bằng chứng là xã hội liên tục báo động về chất lượng giáo dục, mặc dù chi phí học tập liên tục tăng lên. Đây là một sai lầm nghiêm trọng, vì xã hội mới là khách hàng của giáo dục, người học chỉ đóng vai trò “sản phẩm”. Sai lầm vừa nói khiến cho giáo dục đánh mất sứ mệnh cần có.

 

Khi sứ mệnh bị đánh mất, nghĩa là ngành giáo dục không hiểu rõ điều cần làm thì khó có thể đạt được tầm nhìn đúng. Cho nên, các bước phát triển cứ mãi giậm chân tại chỗ của ngành giáo dục ViệtNamlà điều dễ hiểu. Chính vì thế, ngành giáo dục nên quay trở về làm rõ câu hỏi cốt lõi ban đầu: đâu là sứ mệnh và tầm nhìn của ngành giáo dục nước nhà? Chỉ khi nào làm rõ được câu hỏi trên thì ngành giáo dục nước nhà mới có được chiến lược phù hợp và xác đáng để đất nước được gặt hái quả ngọt.

Ngô Minh Trí (Thanh Niên 26.11.2011)

ARROYO, THỜI VANG BÓNG CÒN ĐÂU

Bà Arroyo bị ngăn không cho sang Singapore ngày 15.11 - Ảnh: AFP

Từng là một trong những phụ nữ quyền lực nhất thế giới nhưng cựu Tổng thống Philippines Arroyo đang nằm trên giường bệnh với sự canh gác của cảnh sát.

AFP dẫn lời giới chức cảnh sátPhilippinescho biết đã lấy dấu vân tay của cựu Tổng thống Gloria Arroyo ngày 19.11 khi bà đang mặc chiếc áo dành cho bệnh nhân. Theo các thông tin từ người thân và nhân viên bệnh viện ở thủ đô Manila thì bà Arroyo đang sụt cân, huyết áp tăng cao, ăn không ngon miệng và tiêu chảy.

Cảnh sát bắt cựu Tổng thống ngày 18.11 sau khi nhà chức trách ngăn không cho bà sangSingaporechữa một chứng bệnh hiếm về xương. Chính quyền của Tổng thống Benigno Aquino III cho rằng việc đi chữa bệnh chỉ là cái cớ để bà Arroyo bỏ trốn trước nhiều cáo buộc tham nhũng, lạm quyền và gian lận bầu cử. Cựu tổng thống 64 tuổi có thể lãnh án chung thân nếu bị phán quyết có tội.

Trả lời phỏng vấn của kênh truyền hình ABS-CBN ngày 20.11, một luật sư của gia đình Arroyo cho rằng bà bị “ngược đãi” và sẽ không được xét xử công bằng. Vị luật sư này cũng bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Aquino III rằng chính quyền đảm bảo thực hiện đúng các quy trình tố tụng và tôn trọng các quyền của bà Arroyo. Đây được xem là diễn biến bước ngoặt trong cuộc chiến đưa người tiền nhiệm ra tòa của Tổng thống Aquino III. Ngay khi đắc cử tổng thống vào năm ngoái, ông Aquino III đã tuyên bố sẽ làm trong sạch đất nước và bắt đầu từ những cáo buộc dành cho bà Arroyo. Khi bị bắt, bà đang là dân biểu và người phát ngôn Hạ viện Feliciano Belmonte Jr vừa tuyên bố bà vẫn được hưởng đầy đủ quyền lợi của một nghị sĩ.

Lẫy lừng và tai tiếng

Cuộc bầu cử năm 1998 đã đưa bà Arroyo vào vị trí Phó tổng thốngPhilippines, đứng sau ông Joseph Estrada. Đến đầu năm 2001, bà thực hiện cuộc chính biến hạ bệ Tổng thống Estrada với các cáo buộc ông này tham nhũng và chính thức bước vào vị trí lãnh đạoPhilippines. Bà Arroyo lại tiếp tục giành thắng lợi trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2004 để bắt đầu nhiệm kỳ mới kéo dài 6 năm. Đến năm 2005, bà được Tạp chí Forbes chọn vào vị trí thứ 4 trong danh sách những người phụ nữ quyền lực nhất thế giới.

Trong suốt giai đoạn cầm quyền, bà Arroyo đối mặt với không ít cáo buộc nhưng đều “tai qua nạn khỏi” và còn vượt qua một số âm mưu đảo chính quân sự. Một trong những cáo buộc gây chấn động nhất là bà Arroyo đã lạm quyền và gian lận trong cuộc bầu cử thượng viện năm 2007 để giúp các đồng minh thân cận. Trong số đó, có gia tộc đầy quyền lực Ampatuan, vốn bị cáo buộc chỉ đạo giết hại 57 người trong vụ thảm sát đối thủ chính trị hồi cuối năm 2009.

Bên cạnh đó, nữ cựu tổng thống còn bị tố cáo tham nhũng khi hưởng lợi từ các hợp đồng với nước ngoài và sử dụng ngân sách nhà nước cho chiến dịch tranh cử. Đặc biệt, đoạn băng ghi âm xuất hiện năm 2005, ghi lại cuộc nói chuyện giữa bà Arroyo và một quan chức về việc đảm bảo số phiếu bầu dành cho bà trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2004. Khi đó, bà đã xin lỗi nhưng khẳng định mình không làm gì sai và vụ việc mau chóng “chìm xuồng”.

Nhiều năm qua, hồ sơ về các cáo buộc trên vẫn nằm trong ngăn kéo của Bộ Tư phápPhilippines. Từ sớm, bà Arroyo cũng đã bổ nhiệm nhiều người thân cận vào chức vụ thẩm phán tòa án tối cao và chạy đua thành công vào Hạ viện năm 2010 nhằm đảm bảo sự ảnh hưởng trên chính trường và giữ an toàn sau khi hết nhiệm kỳ tổng thống. Tuy nhiên, những động thái trên vẫn không thể giúp bà Arroyo thoát khỏi bị xét xử. Cảnh bà tiều tụy ngồi trên xe lăn khi bị chặn tại sân bay ngày 15.11 vẫn khiến nhiều người ngậm ngùi khi nó quá đối lập với hình ảnh một nữ tổng thống rực rỡ và quyền lực ngày nào.

Ngô Minh Trí (Thanh Niên ngày 21.11.2011)

Bà Gloria Macapagal-Arroyo, sinh ngày 5.4.1947, tạiSan Juan,Philippinesvà là con gái của ông Diosdado Macapagal, tổng thống thứ 9 của nước này. Bà từng nhận học vị tiến sĩ và là giáo sư kinh tế tại Đại học Ateneo de Manila ởPhilippines. Theo một số nguồn tin, đương kim Tổng thống Aquino III từng là sinh viên của bà ở Ateneo de Manila.

Năm 1987, bà Arroyo chuyển qua làm việc ở Bộ Công thương và đắc cử thượng nghị sĩ vào năm 1992. Đến năm 1998, bà trở thành phó tổng thống rồi nắm giữ vị trí nguyên thủPhilippinesnăm 2001.

Năm 1968, bà lấy ông Jose Miguel Tuason Arroyo, sinh năm 1946, và hai người có 3 người con.

THAM VỌNG NATO 3.0

Phiên bản 3.0 của NATO dường như nhấn mạnh việc vươn tầm ảnh hưởng sang Đông và Đông Nam Á – Ảnh: AFP

Liên minh quân sự NATO, với sự tham vấn của Mỹ, ra sức phát triển trên toàn cầu, bao gồm cả việc tăng cường hiện diện ở Đông Nam Á.

Ngày 7.11, trang Global Research của Trung tâm nghiên cứu toàn cầu hóa tạiCanadađã đăng tải bài viết của chuyên gia Rick Rozoff nhận định về tham vọng của NATO tại Đông Nam Á. Rick Rozoff là chuyên gia quân sự đặc biệt am hiểu về các hoạt động của NATO.

NATO toàn cầu

Nhiều năm qua, Mỹ luôn ủng hộ chính sách NATO mở rộng ra toàn cầu chứ không gói gọn trong khu vực Bắc Đại Tây Dương. Số lượng thành viên chính thức đã tăng từ 16 lên thành 28 trong 10 năm kể từ 1999. Hiện tại, NATO có hơn 40 đối tác trên khắp 4 châu lục bên ngoài châu Âu – Đại Tây Dương dưới sự bảo trợ của các chương trình như: Đối thoại hòa bình Á – Âu, Đối thoại Địa Trung Hải ở châu Phi và Trung Đông, Sáng kiến hợp tác Istanbul ở vịnh Ba Tư. NATO cũng có một loạt quan hệ mở rộng với các quốc gia ở nhiều khu vực khác nhau: châu Á – Thái Bình Dương (Úc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc), Chương trình quốc gia thường niên với Georgia và Ukraine.

Hồi tháng 9, Ivo Daalder, Đại diện thường trực Mỹ tại NATO, nói với các phóng viên Ấn Độ rằng: “Có một cuộc đối thoại sâu sắc với Ấn Độ là rất quan trọng”. Đại diện thường trực Mỹ tại NATO cũng thẳng thắn cho rằng Ấn Độ, thành viên sáng lập của Phong trào không liên kết gồm 120 nước, nên từ bỏ chính sách trung lập. Ông Daalder còn kêu gọiNew Delhihợp tác với Mỹ và NATO phát triển hệ thống tên lửa đánh chặn quốc tế. Bên cạnh đó, Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen vào tháng 9 đã nói với Tân Hoa xã rằng: “Tôi rất muốn thấy một sự tăng cường đối thoại giữa Trung Quốc và NATO”. Hồi tháng 10 năm ngoái, ông Rasmussen cũng từng khẳng định NATO nên tiếp cận với các đối tác mới, bao gồm cả Bắc Kinh vàNew Delhi. Mặt khác, Daalder từ lâu cũng thúc giục NATO phát triển quan hệ đối tác với một nhóm các quốc gia bao gồm: Úc, Botswana, Brazil, Colombia, Costa Rica, Ấn Độ, Israel, Nhật Bản, New Zealand, Nam Phi và Hàn Quốc.

Ông Daalder từng tuyên bố: “Chúng tôi đang tung ra NATO phiên bản 3.0”.

Tiến về Đông Nam Á

Trong phiên bản NATO 3.0, tổ chức này cũng muốn tích cực đẩy mạnh quan hệ với các nước Đông Nam Á. Tháng 5.2010, Hội đồng Đại Tây Dương của Mỹ là nhóm vận động chính cho NATO đã đưa ra học thuyết “Xây dựng một NATO Đông Á” được viết bởi chuyên gia quân sự Max Boot. Học thuyết này cho rằng mặc dùWashingtoncó quan hệ quân sự mật thiết với nhiều nước Đông Á nhưng khu vực này lại chưa hình thành một cấu trúc an ninh như NATO. Cho nên, Mỹ cần sớm tham gia hình thành một liên minh giống NATO tại Đông Á và kết hợp cùng NATO.

Mỹ đang ráo riết vận động để NATO đạt được mục tiêu tăng cường quan hệ với các nước thuộc khu vực trên. Hồi tháng 10, Bộ trưởng Quốc phòng MỹLeonPanetta tham gia cuộc họp chính thức của bộ trưởng quốc phòng 10 nước ASEAN diễn ra tạiIndonesia. Ông Panetta đã gặp Bộ trưởng Quốc phòng Indonesia Purnomo Yusgiantoro để “phát triển quan hệ song phương và thảo luận các vấn đề lớn hơn đối với khu vực Đông Nam Á”.

Cũng trong tháng 10, Robert Scher, Phó trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách khu vực Nam Á và Đông Nam Á, cũng có chuyến thăm 2 ngày đến Campuchia. Hai năm qua, Mỹ dẫn đầu cuộc tập trận đa quốc gia có tên Angkor Sentinel diễn ra tại Campuchia. Vì thế, chuyến thăm còn là để thắt chặt quan hệ quân sự giữa Mỹ với Campuchia, nước sẽ đảm nhiệm cương vị chủ tịch ASEAN vào năm sau. Thời gian qua, Mỹ liên tục nhấn mạnh sẽ tiếp tục hiện diện tại châu Á và đặc biệt đẩy mạnh chiến lược quân sự ở Đông Nam Á. Đầu năm nay, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Mỹ Geoff Morrell nói với các phóng viên rằng nước này có 28.500 quân ở Hàn Quốc và 50.000 binh sĩ tại Nhật Bản là một lực lượng đáng kể. Trong dài hạn, Geoff Morrell cho biết thêm Mỹ không nhất thiết sẽ đồn trú quân đội tại Hàn Quốc hay Nhật mà có thể triển khai dọc vành đai Thái Bình Dương, đặc biệt là Đông Nam Á.

Ngô Minh Trí (đăng trên Thanh Niên ngày 12.11.2011)

Mỹ nói châu Á cần một cấu trúc mới

Mối quan hệ Mỹ – Trung vẫn rất phức tạp và khó lường – Ảnh: AFP

Washingtonnhấn mạnh châu Á cần có một cấu trúc mới tương xứng với sự phát triển. 

Tại hội nghị quốc gia thường niên do Ủy ban các vấn đề quốc tế của Mỹ tổ chức ngày 4.11, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ William J.Burns đã phát biểu về chiến lược thế kỷ mới củaWashington. Website Bộ Ngoại giao nước này đăng lại toàn văn bài phát biểu trên. Nhắc đến bài Thế kỷ Thái Bình Dương của Mỹ của Ngoại trưởng Hillary Clinton đăng trên tạp chí Foreign Policy hồi tháng trước, ông Burns khẳng định châu Á có vai trò trung tâm đối với chính trị toàn cầu.

Thứ trưởng Burns nhấn mạnh: “Sự trỗi dậy của châu Á không chỉ là các nền kinh tế hay những thành phố phát triển mạnh mẽ, mà còn vẽ lại bản đồ địa chiến lược của khu vực”. Ví dụ cho nhận định trên, ông Burns nói biển Đông hiện đóng vai trò quan trọng hơn, bao hàm quyền lợi chung đối với quốc tế, trong giao thương hàng hải. Vì thế, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ cho rằng: “Chúng ta cần phát triển cấu trúc ngoại giao, kinh tế và an ninh theo kịp sự thay đổi sâu sắc của châu Á… Sự lãnh đạo của Mỹ trong việc thực hiện cấu trúc trên sẽ đem lại lợi ích về sau cho đất nước và giúp châu Á khai thác được tiềm năng trọn vẹn”. Thứ trưởng Burns nói điều đó giống như việc Mỹ đã xây dựng một mạng lưới quan hệ toàn diện và lâu dài giữa hai bờ Đại Tây Dương. Như vậy, Mỹ sẽ tham gia vào sự trỗi dậy của châu Á để tạo tiền đề cho những lợi ích về sau, điều mà nước này từng làm đối với châu Âu vào thế kỷ trước. Tháng này, Tổng thống Barack Obama sẽ mở màn cho các hoạt động của Mỹ tại hội nghị thượng đỉnh Đông Á.

Thứ trưởng Burns cũng khẳng định tiếp tục phát triển những quan hệ chiến lược sẵn có, trong đó liên minh với Nhật đóng vai trò sống còn. Washington cũng đang đẩy mạnh xây dựng liên kết với Việt Nam, Ấn Độ, Trung Quốc, Indonesia, Singapore, New Zealand, Mông Cổ và Brunei. Trong đó, Mỹ mong muốn kết hợp cùng Ấn Độ để tăng cường sự tham dự tại châu Á. Ông Burns nói Washington đang phát động hình thành nhóm tham vấn 3 bên Mỹ – Ấn – Nhật trong các vấn đề của châu Á. Thứ trưởng Burns còn cho biết Washington sẵn sàng có mối quan hệ tốt với Bắc Kinh và châu Á “đủ lớn” cho Mỹ, Ấn Độ lẫn Trung Quốc. Tuy nhiên, ông Burns cũng khẳng định mối quan hệ Mỹ – Trung rất phức tạp, khó lường trước hai bên sẽ xung đột hay hợp tác. Thứ trưởng Burns từng cảnh báo điều vừa nói trong Hội nghị quan hệ Mỹ – Trung diễn ra vào ngày 24.10 tạiTexas.

 Ngô Minh Trí (Thanh Niên 07.11.2011)

CÁI BÓNG IRAN Ở VÙNG VỊNH

Mỹ đang rất lo lắng trước ảnh hưởng đang ngày càng lớn của Iran tại Iraq nhất là khi nước này đang chuẩn bị rút hết quân vào ngày 31.12.

Báo mạng The Huffington Post vừa đăng bài bình luận mới nhất của Haggai Carmon, chuyên gia quan hệ quốc tế và có nhiều năm làm việc tại Trung Đông, về tương lai Iraq sau khi Mỹ rút quân. Theo ông Carmon, có thể tạm chia cục diện chính trị, an ninh ởIraqtrong tương lai thành 3 khu vực. Đầu tiên là khu vực phía nam tập trung phần đông người Hồi giáo Shiite, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từIran. Người Kurd chiếm hầu hết phía bắc có thể đẩy mạnh đấu tranh để thành lập quốc gia riêng. Phần cuối cùng củaIraqlà khu vực xung quanh thủ đôBaghdad, nơi đa số dân chúng theo Hồi giáo Sunni.

Hai khu vực phía bắc và nam là những mảnh đất màu mỡ với trữ lượng dầu mỏ khổng lồ. Ngược lại, khu vực xung quanhBaghdadcủa người Sunni lại chẳng có tài nguyên gì trong khi phải nuôi 10 triệu miệng ăn. Theo kịch bản trên, Iran có lợi nhất khi dễ dàng chi phối khu vực phía nam Iraq rộng lớn, nhiều dầu mỏ mà không gặp phải khó khăn đáng kể, đồng thời đang ra sức phối hợp với Thổ Nhĩ Kỳ kiềm chế người Kurd ở phía bắc Iraq.

Chuyên gia uy tín về Trung Đông Alireza Jafarzadeh cũng bình luận trên The Huffington Post rằng Mỹ rút quân khỏiIraqlà mở cửa choIranvào nước này. Minh họa cho nhận định trên, ông Jafarzadeh dẫn lời của Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad nói Tehran sẽ lấp đầy khoảng trống quyền lực ở Iraq thời hậu Mỹ. Ông Ahmadinejad cũng khẳng định ảnh hưởng của Tehran đối với nước láng giềng: “Chúng tôi có quan hệ rất tốt với cả chính phủ lẫn quốc hội Iraq”.

Dằn mặt tướng Mỹ

Từ lâu,Iranđã không ngần ngại thể hiện cho Mỹ thấy ảnh hưởng của mình tạiIraq. Theo The Guardian, đương kim Giám đốc Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) David Petraeus từng bị “dằn mặt” bởi thiếu tướng Qassem Suleimani, người đứng đầu lực lượng đặc nhiệm Quds khét tiếng của Iran. Năm 2008, khi đang là Tổng tư lệnh lực lượng đa quốc gia tại Iraq, tướng Petraeus được giới lãnh đạo cấp cao của nước này chuyển một tin nhắn điện thoại di động được cho là do ông Suleimani gửi. Nội dung tin nhắn như sau: “Tướng Petraeus, ông nên biết rằng tôi, Qassem Suleimani, là người điều khiển chính sách củaIranđối vớiIraq, Li Băng, Dải Gaza vàAfghanistan”. Tin nhắn còn nói thẳng: “Đại sứIrantạiBaghdadlà thành viên của Quds và bất cứ ai thay thế ông ấy đều thuộc Quds”.

Các chuyên gia cho rằng tướng Suleimani không hề phóng đại về quyền lực và tầm ảnh hưởng của ông. Thông qua các nhà lập pháp Iraq, vốn đa số là tín đồ Hồi giáo Shiite, Suleimani gây ảnh hưởng mạnh mẽ lên nội bộ Iraq và thường xuyên gặp gỡ giới lãnh đạo nước này. Năm 2006, vị tướng này từng vào vùng Xanh, khu vực thuộcBaghdadđược Mỹ canh phòng cẩn mật nhất, mà không cần đem theo vệ sĩ. Thậm chí Mỹ chỉ biết chuyện này sau khi ông đã đi khỏi, theo The Guardian. Mowaffak al-Rubaie, cựu Bộ trưởng An ninh quốc giaIraq, nhận xét tướng Suleimani “là người quyền lực nhấtIraq” và can dự vào mọi vấn đề của nước này. Ngoài ra, ông Suleimani còn có ảnh hưởng lớn đối với nhiều nước trong khu vực, chẳng hạn nhưSyria.

Tướng Suleimani trong nhiều năm qua đã từng bước giành được quyền lực rất lớn ởIranvà là người quyết định đường hướng ngoại giao của nước này đối vớiIraq. Reuters dẫn lời Karim Sadjadpour, chuyên gia về chính sách đối ngoại tại Washington, cũng nói: “Qassem Suleimani là nhân vật quyền lực số 2 tại Iran, chỉ sau Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei và thậm chí hơn cả Tổng thống Mahmoud Amedinejad”. Theo đó, Đại giáo chủ Khamenei và ông Suleimani có thể đã trực tiếp cho phép thực hiện các kế hoạch mà Tổng thống Ahmadinejad không hề biết.

Các nước mà Mỹ muốn hình thành “cấu trúc an ninh” - Đồ họa: Du Sơn

Ngoài ra, Reuters dẫn lời 3 quan chức giấu tên của Mỹ nhận địnhWashingtonđang lo ngại việc lực lượng Quds, do ông Suleimani lãnh đạo, đang đẩy mạnh hoạt động trên khắp thế giới. Quds là đơn vị “hạt nhân” của Lực lượng vệ binh cách mạng Hồi giáoIran, chuyên hỗ trợ các phong trào cách mạng Hồi giáo trên thế giới, đặc biệt tạiIraq. Hồi tháng trước, lực lượng này cũng bị Mỹ cáo buộc đứng sau âm mưu ám sát Đại sứ Ả Rập Xê Út tạiWashington.

Gọng kìm của Washington

Tất nhiên,Washingtonkhông im lặng nhìnTehrandiễu võ dương oai. Ngoại trưởng Hillary Clinton cảnh báoIranđừng nghĩ rằng Mỹ sẽ không còn ảnh hưởng sau khi rút quân khỏiIraq. Trả lời phỏng vấn của CNN, bàClintoncho biết Mỹ sẽ tăng cường hiện diện quân sự ở những nơi lân cận thay cho các căn cứ tạiIraq.

Ngoại trưởng Mỹ nói: “Chúng tôi có đồng minh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ cùng với nhiều sự hiện diện trong khu vực. Các nước, đặc biệt làIran, đừng nên tính toán sai lầm về cam kết của chúng tôi trong việc đưaIraqtiến về phía trước”. AFP cũng dẫn lời Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Leon Panetta cảnh báoIrankhông nên can thiệp vàoIraqsau khi lính Mỹ rời khỏi đây và nhấn mạnh rằng nước này sẽ tiếp tục duy trì sức mạnh tại Trung Đông.

Theo tờ The New York Times, chính quyền của Tổng thống Barack Obama đang lên kế hoạch phân bổ lại sức mạnh ở vùng Vịnh, nhằm tạo ra một thế trận kiềm chế Iran. Mỹ đang có 40.000 quân trong khu vực, bao gồm 23.000 binh sĩ đang đồn trú tạiKuwait. Trong quá khứ, khoảng thời gian giữa 2 cuộc chiến tranh Iraq năm 1991 và 2003, Mỹ đã đồn trú tại Kuwait từ 1 tiểu đoàn đến 1 lữ đoàn chiến đấu, đồng thời thiết lập 1 kho vũ khí khổng lồ tại nước này, đủ sức vũ trang cho một lực lượng lớn.

Sắp khi rút quân khỏiIraq, Lầu Năm Góc dự định sẽ bổ sung thêm các lực lượng tạiKuwaitvà điều thêm một số tàu chiến đến nước này để phòng ngừa chính quyềnIraqmất khả năng kiểm soát hoặc Mỹ xung đột vũ trang vớiIran.

Ngoài ra, Mỹ sẽ nỗ lực mở rộng quan hệ quân sự với 6 thành viên của Hội đồng hợp tác vùng Vịnh là Ả Rập Xê Út, Kuwait, Bahrain, Qatar, UAE và Oman. Sẵn có mối quan hệ quân sự song phương chặt chẽ với các nước này, Mỹ muốn xây dựng một “cấu trúc an ninh” mới gồm không quân, hải quân và hệ thống phòng thủ tên lửa ở vùng Vịnh.

Ngô Minh Trí (Thanh Niên 06.11.2011)

 

Các kịch bản tấn côngIran

Mấy ngày qua rộ lên nhiều đồn đoán rằng Mỹ vàIsraelđang lên kế hoạch tấn côngIranvới sự hỗ trợ của Anh, theo tờ The Guardian ngày 3.11. Tờ báo dẫn lời các chuyên gia đánh giáIranđang ở trong tình trạng giốngIraqvào năm 2003. Mỹ có thể sử dụng báo cáo về vấn đề hạt nhânIrando Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế đưa ra vào tuần tới, làm căn cứ “trừng phạt” nước CH Hồi giáo.

Giới chuyên gia nhận định nếu thật sự có chuyện tấn công thì Mỹ sẽ sử dụng không quân làm chủ đạo để phá hủy các cơ sở hạt nhân bí mật củaIran. Kịch bản tấn công quen thuộc nhất sẽ là phong tỏa bầu trờiIranvà bắn phá nước này bằng tên lửa cùng máy bay không người lái. Bên cạnh đó,Washingtoncũng có thể sử dụng các lực lượng đặc nhiệm để thực thi những sứ mệnh trên bộ, nhưng biện pháp này chỉ được sử dụng một cách hạn chế. Giới quan sát cũng cho rằng sẽ không có chiến tranh tổng lực vì đó sẽ là một quyết định liều lĩnh của Mỹ.

Tuy nhiên, khả năng Mỹ tấn côngIrankhông cao bằng hành động gây chiến bắt nguồn từIsrael. Ngày 4.11, CNN dẫn nguồn tin từ quan chức quân sự cấp cao giấu tên của Mỹ nói nước này đang lo ngạiIsraelsẽ ra tay. Quân đội và tình báo Mỹ đang theo dõi chặt chẽ các động thái của cảIsraellẫnIran. Cũng đang có nhiều tin đồn rằng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Ehud Barack đang cố thuyết phục nội các đồng ý phương thức tấn công phủ đầu. Theo giới quan sát,Israelcó thể sử dụng máy bay chiến đấu và tên lửa đạn đạoJerichođể tấn côngIran. Tuy nhiên, việc sử dụng máy bay bị đánh giá là rất mạo hiểm vì lưới phòng không củaIranrất mạnh.

Đáp lại,Tehrantuyên bố đã sẵn sàng đáp trả mạnh mẽ mọi hành động gây hấn, đồng thời cảnh báoWashingtonvà Tel Aviv sẽ trả giá đắt nếu manh động. Cũng có ý kiến cho rằng những thông tin về kế hoạch tấn công có thể là “đòn gió” của Israel nhằm chuyển hướng dư luận khỏi những khó khăn trong đối ngoại lẫn đối nội của nước này hiện nay.