DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN CỦA TRUNG QUỐC: ĐỘNG LỰC VÀ NGUY CƠ

Doanh nghiệp tư nhân đang đóng vai trò "xương sống" trong sự phát triển kinh tế của Trung Quốc (ảnh: Reuters)

Các doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, được cho là đóng vai trò nòng cốt, lớn hơn cả vai trò của chính quyền, đối với sự phát triển của kinh tế Trung Quốc. Thế nhưng, những chính sách thiếu ổn định và bền vững của chính quyền đã tạo ra những nguy cơ hiện hữu cho khối doanh nghiệp này.

Vai trò “xương sống”

Khó ai có thể phủ nhận rằng kinh tế Trung Quốc đang trở thành một ngôi sao sáng với sự tăng trưởng liên tục ở mức hai con số trong nhiều năm liền và đang là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Lâu nay, người ta vẫn cho rằng sự thành công đó là kết quả của “nền kinh tế thị trường theo đặc trưng Trung Quốc”, một khái niệm đề cao vai trò của nhà nước vì đã biết cách can thiệp hiệu quả để tạo ra những tăng trưởng thần kỳ. Trung Quốc xem đó là một quan điểm cần được cổ xúy.

Thế nhưng, nhiều ý kiến phủ nhận vai trò nòng cốt đó. Tất nhiên, vai trò của nhà nước khá lớn và quan trọng. Nhà nước đã xóa bỏ hiệu quả những trở ngại về điều kiện và công nghệ, ví dụ như chính quyền Trung Quốc đã xây dựng đường xá, nhà máy điện, cầu cống… và bằng những cách khác nhau để có được các chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, người ta cho rằng Trung Quốc, cũng giống như Đức, có một nền kinh tế mà các doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ có đóng một vai trò xương sống. Nhưng vì các nhà doanh nghiệp Trung Quốc chủ yếu hoạt động bên ngoài các công ty quốc doanh đầy quyền lực cũng như bên ngoài một số quy định pháp luật, nên vai trò của họ không được thể hiện chính xác qua các đánh giá của nhà nước mà trở thành như một thành phần phụ của nền kinh tế Trung Quốc. Trong thực tế, đó lại là một lực lượng đáng kinh ngạc, các nhà doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc đang không ngừng phát triển mạnh mẽ như những bụi tre đầy sức sống.

Chỉ mới cách đây ba mươi năm, hầu hết các doanh nghiệp của Trung Quốc được kiểm soát bởi nhà nước, tức các doanh nghiệp tư nhân gần như không có vai trò đáng kể, nhưng nay thì cục diện đã thay đổi.

Không có một thống kê chính xác về đóng góp của doanh nghiệp tư nhân vào nền kinh tế Trung Quốc, vì một số hoạt động của các doanh nghiệp này được xem là phạm pháp, nên những kết quả đạt được trong các hoạt động đó đã không có trong thống kê chính thức. Nhưng theo các chuyên gia thì khối doanh nghiệp tư nhân đóng góp đến 70% GDP của Trung Quốc. Theo Eva Yi, thuộc  quỹ quản lý vốn Keywise, thì các công ty ngoài quốc doanh đang chiếm đến 75% – 80% lợi nhuận trong các ngành công nghiệp Trung Quốc, và chiếm đến 90% trong các ngành dịch vụ phi tài chính.

Số lượng các doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc cũng đang chiếm ưu thế vượt trội. Năm ngoái, Zheng Yumin, bí thư đảng ủy bộ phận thương mại của tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, nói rằng 90% trong số 43 triệu doanh nghiệp Trung Quốc là doanh nghiệp tư nhân. Theo China Macro Finance, một công ty nghiên cứu tại New York, số lượng doanh nghiệp tư nhân đăng ký mới tại Trung Quốc đã tăng thêm khoảng 30% mỗi năm trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2009, nếu trừ đi số lượng doanh nghiệp giải thể thì con số vẫn ở mức 7% mỗi năm.

Không chỉ chiếm ưu thế về số lượng, đóng góp mà hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc cũng tỏ ra lấn lướt. Theo Qiao Lan và Alan Siu, đại học Hongkong, thì tỷ lệ thu nhập tính trên vốn của các công ty tư nhân chưa niêm yết trên thị trường của Trung Quốc cao hơn đến 10 điểm phần trăm so với con số 4% đầy khiêm tốn của hầu hết các doanh nghiệp nhà nước. Các nhà máy mới tại Trung Quốc đang mọc lên nhanh chóng cùng sự ra đời của những con đường mới, các tuyến xe lửa thì ngày đêm hoạt động hết tốc lực để vận chuyển đủ loại hàng hóa cung ứng cho bất cứ thứ gì thế giới cần. Những người đứng đầu các doanh nghiệp liên tục điều chỉnh chính sách để đáp ứng sự cạnh tranh, bất thường và những biến động về nhu cầu.

Nhiều chuyên gia giải thích rằng Trung Quốc đang sử dụng các doanh nghiệp tư nhân với năng lực hoạt động đầy hiệu quả làm động lực nòng cốt cho sự phát triển trong khi các các đại tập đoàn nhà nước có nhiệm vụ bành trướng trên thị trường thế giới để làm cầu nối cho nền kinh tế.

Và nguy cơ hiện hữu

Tuy có vai trò quan trọng như thế, nhưng một nguy cơ tiềm ẩn đang hiện hữu đối với khu vực kinh tế tư nhân tại Trung Quốc. Vì áp lực tăng trưởng, các quan chức cấp tỉnh cũng thường để cho các doanh nghiệp ngoài quốc doanh được buông thả không chỉ sự quản lý trực tiếp của chính quyền mà còn cả với quyền sở hữu đất, quan hệ lao động, thuế, giấy phép. Các doanh nghiệp Trung Quốc được ví như đang sống trong một cái bong bóng về chính sách tự do kinh doanh.

Vấn đề vừa nói đã tạo ra một đặc điểm đáng lo ngại về các doanh nghiệp tư nhân của Trung Quốc là rất dễ bị tổn thương. Trung Quốc thường điều chỉnh khối doanh nghiệp tư nhân theo kiểu “mắt nhắm mắt mở”, là một hệ thống đầy linh hoạt nhưng không có một quy tắc pháp luật thống nhất. Các công ty tư nhân có thể trở thành con mồi cho các quan chức, các chiến dịch đàn áp có thể diễn ra bất cứ lúc nào. Vì thế, các doanh nghiệp này khó có một cấu trúc phát triển lâu bền.

Hiện tại, Trung Quốc đang điều hòa khá tốt sự “mắt nhắm mắt mở” đối với các doanh nghiệp tư nhân. Nhưng thời gian qua, sự va chạm của sự cơ hội tự do trên với định hướng chính thống của nhà nước đang có dấu hiệu gia tăng, dù cả hai đều rất quan trọng với chính sách phát triển của Trung Quốc. Điều này có thể khiến cho lực lượng kiên định lập trường chính trị cũ của Trung Quốc muốn dẹp bỏ các nhà doanh nghiệp phất lên nhanh nhờ sự quản lý “mắt nhắm mắt mở”. Vì thế, dù một khung pháp lý hợp lý sẽ tốt hơn cho các doanh nhân, nhưng các doanh nhân lại không muốn “lộ mình” vì sợ trở thành tâm điểm gây chú ý.

Một vấn đề nhạy cảm khác cho các doanh nghiệp tư nhân của Trung Quốc chính là nguồn vốn. Lâu nay, nguồn vốn cho các doanh nghiệp thường được huy động bằng những cách không rõ ràng với một chi phí khá tốn kém. Nhưng điều đó khiến cho nhiều tiêu chuẩn vay vốn, như tài sản thế chấp, không được đảm bảo. Cho nên, vấn đề nguồn vốn không minh bạch cũng là một nguy cơ khác ẩn chứa trong lòng các doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc.

Ngô Minh Trí (tổng hợp từ The Economist) – đăng trên trang 65 Thời báo Kinh tế Sài Gòn 31.03.2011

 

Advertisements

Về Ngô Minh Trí
Ngô Minh Trí Saigon - Vietnam

One Response to DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN CỦA TRUNG QUỐC: ĐỘNG LỰC VÀ NGUY CƠ

  1. pham tuong can says:

    Làm ăn với Tầu đại lục ở việt nam hay bị nợ dai,phải chăng là họ thiếu vốn?

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: