“BÌNH MINH ODYSSEY”: HÃY CHỜ VÀ XEM

Máy bay thả bom đắt nhất thế giới B2 - Spirit, của không lực Hoa Kỳ, trị giá 2,2 tỷ USD cũng đã tham chiến (ảnh: Rediff)

Khi liên quân, dẫn đầu bởi Mỹ, Pháp, Anh, bắt đầu tấn công Libya bằng không quân, thì rất nhiều ý kiến bình luận xoay quanh sự kiện này. Thế nhưng, để giải mã hoàn toàn những gì đang diễn ra thì không hề đơn giản. Đầu tiên là mục tiêu của cuộc tấn công.

Dầu mỏ được nhiều người nhắc đến như một lý do khiến cho liên quân phát động chiến tranh. Nhiều người cho rằng Hoa Kỳ cùng phương Tây cần một sự đảm bảo lâu dài đối với nguồn cung cấp dầu mỏ của Libya. Thế nhưng, những số liệu thực tế chưa đủ để giả thuyết trên trở nên thuyết phục. Theo số liệu thống kê, sản lượng khai thác của Libya, xếp thứ 10 về trữ lượng tương đương khoảng 3% trữ lượng toàn cầu, chỉ đang chiếm khoảng 2% sản lượng khai thác toàn cầu với mức khai thác dao động từ 1,4 đến 1,8 triệu thùng mỗi ngày. Sản lượng khai thác trên chỉ tương đương mức tăng thêm của nhu cầu hàng năm trên toàn cầu và nhỏ hơn so với mức biến thiên khai thác của OPEC. Khi Libya bất ổn, OPEC đã nhanh chóng đảm bảo năng lực bình ổn thị trường dầu mỏ thế giới. Với thực tế đó, dầu mỏ của Libya khó có thể xem là một mục tiêu cốt lõi hấp dẫn đến mức liên quân phải “dấy động can qua”, dù đó có thể là một trong những lý do.

Hơn thế nữa, không có dấu hiệu nào cho thấy Hoa Kỳ và phương Tây đã “ngắm nghía” dầu mỏ nên đánh Libya vì rõ ràng là cuộc can thiệp quân sự của liên quân vào Libya lần này không có được sự chuẩn bị lâu dài như những gì Hoa Kỳ từng làm với chiến tranh Iraq vào năm 2003. Ngoài ra, trước khi bất ổn bùng nổ tại Bắc Phi và Trung Đông, mối quan hệ giữa Libya với Hoa Kỳ và phương Tây đang ngày càng trở nên nồng ấm hơn.

Một giả thuyết có thể xem xét trong trường hợp này chính là Hoa Kỳ và phương Tây muốn mượn Libya để đe dọa các quốc gia khác trong vùng nhằm tránh tình trạng đàn áp quá đà. Lúc đầu, khi nội chiến Libya bắt đầu bùng nổ, Pháp, Anh và Mỹ rất hăng hái đề cập đến một “vùng cấm bay” nhưng sự quyết tâm giảm dần theo thời gian. Chỉ đến khi quân nổi dậy từ chổ chiếm ưu thế chuyển sang thế yếu thì một số quốc gia trong vùng lại xem phương pháp của Gaddafi là hiệu quả để giải quyết bất ổn. Các quốc gia Ả Rập đã điều quân đến hỗ trợ Bahrain đàn áp lực lượng nổi dậy, Yemen cũng mạnh tay hơn với lực lượng chống đối. Khi đó, nếu các quốc gia trong vùng này đồng loạt mạnh tay thì bất ổn Bắc Phi và Trung Đông có thể căng thẳng hơn rất nhiều, nhất là khi các bất đồng sắc tộc trong nội bộ người Hồi giáo bắt đầu được đào sâu. Một cuộc xung đột diện rộng là một viễn cảnh hoàn toàn có thể xảy ra. Viễn cảnh ấy xảy ra có thể kéo theo một cuộc khủng hoảng dầu mỏ thực sự và quyền lợi cả về kinh tế lẫn chính trị, quân sự tại khu vực có thể bị lung lây. Trong số các quốc gia đang bất ổn, quan hệ giữa Hoa Kỳ, phương Tây với Libya là lỏng lẻo nhất nên Libya trở thành mục tiêu.

Tuy nhiên, đó cũng vẫn chỉ là một giả thuyết và động cơ thực sự của cuộc chiến vẫn chưa được giải mã trọn vẹn. Khi động cơ chưa được giải mã trọn vẹn thì khó ai có thể phân tích chuẩn xác diễn biến của cuộc chiến để trả lời rằng mức độ can thiệp quân sự sẽ đến đâu? Liên quân có đổ bộ vào Libya hay không? Tất cả đều là ẩn số khó giải. Bên cạnh đó, Hoa Kỳ đã quá chán chường với chiến trường Afghanishtan mà họ đang sa lầy cũng như chiến trường Iraq mà họ đang cố thoát ra hoàn toàn. Thế nên, một chiến trường toàn diện mới sẽ là một nước đi đầy rủi ro cho Hoa Kỳ, thêm một chiến trường bị sa lầy sẽ càng khiến nước Mỹ khó khăn hơn. Đó cũng là rủi ro cho sinh mệnh chính trị của ông Obama khi chiến dịch tranh cử cho nhiệm kỳ thứ hai không còn xa. Nếu không có Hoa Kỳ, thì Anh và Pháp hay NATO khó có khả năng đáp ứng một cuộc chiến tranh mà chi phí sẽ là một con số khổng lồ. Chỉ riêng chi phí để thiết lập vùng cấm bay trên cả Libya cũng đã có thể tiêu tốn đến 8 tỷ đô la Mỹ. Thế nhưng, nếu liên quân chỉ hạn chế cuộc tấn công bằng không quân và Gaddafi lại chấp nhận ngưng bắn thực sự thì tương lai của Libya cũng trở thành câu hỏi khó có lời giải đáp, bởi khi đó Libya sẽ tồn tại như thế nào. Ngay cả khi Gaddafi sụp đổ thì số phận của Libya cũng không có điều gì kỳ vọng vào một tương lai tươi sáng và cũng khó có nước nào mạo hiểm “tiếp quản” như đã nói.

Với tất cả những điều trên, cuộc chiến Libya đang là một bài toán khó giải đáp. Nhưng tất nhiên, lãnh đạo của các nước tham chiến, chắc chắn, không thể không nghĩ đến những tình huống vừa nêu. Cho nên, các nước tham chiến, nhất là Mỹ, Anh và Pháp, đã có những dự định nào đó mà họ chưa bộc lộ ra. Chính vì vậy, muốn có câu trả lời chính xác hơn về cuộc chiến ở Libya thì rất cần thêm thời gian để chờ và xem.

Ngô Minh Trí – bình luận đăng trên Thời báo KTSG 24.03.2011

 

Advertisements

Về Ngô Minh Trí
Ngô Minh Trí Saigon - Vietnam

One Response to “BÌNH MINH ODYSSEY”: HÃY CHỜ VÀ XEM

  1. pham tuong can says:

    Chào bạn.Tôi thấy thế này.Họ nuôi một đội quân lớn họ phải đánh nhau,như là tập trận thôi mà.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: