HỘI NGHỊ G20 – HÀN QUỐC 2010: CUỘC TRANH LUẬN CHƯA CÓ HỒI KẾT

Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama gặp tổng thống Hàn Quốc Lee Myung Bak tại G20 seoul 2010 (ảnh: Reuters)

Bên cạnh vấn đề tiền tệ, nhiều phân tích cho thấy vấn đề đất hiếm cũng sẽ được thảo luận rộng rãi trong hội nghị thượng đỉnh G20 kỳ này. Tuy nhiên, cho đến cận ngày khai mạc 911.11.2010) vẫn chưa có một dấu hiệu nào cho thấy các vấn đề trên có thể được giải quyết trọng vẹn.

Đất hiếm: mối quan tâm mới

Ngay sau cuộc va chạm Trung – Nhật trên biển Hoa Đông vừa qua, thế giới đã sực tỉnh trước một quyền lực mới của Trung Quốc, đó là đất hiếm. Đất hiếm được xem là nguyên liệu quan trọng cho nhiều ngành công nghệ cao. Nhưng mới đây, Trung Quốc tuyên bố sẽ siết chặt việc xuất khẩu đất hiếm vào năm tới khiến cho không ít các quốc gia lo ngại, vì Trung Quốc chiếm đến 97% sản lượng đất hiếm toàn cầu. Biện pháp Trung Quốc đưa ra là tăng thuế xuất khẩu đất hiếm lên đến 25% và ban hành các quy định mới về sản xuất đất hiếm, nên giá cả đất hiếm sẽ tăng lên. Có tin cho rằng Trung Quốc sẽ ngừng hẳn việc xuất khẩu đất hiếm vào cuối năm 2012.

Trước tình hình này, nhiều quốc gia càng lo ngại hơn. Trước khi G20 diễn ra, một nhóm gồm 37 hiệp hội các nhà công nghiệp từ Mỹ, liên minh châu Âu, Nhật Bản, Brazil,  Hàn Quốc và Ấn Độ đã đệ trình lên hội nghị G20 một bức thư kêu gọi nguồn đất hiếm nên được tiếp cận dễ dàng hơn để tạo điều kiện cho công nghiệp phát triển. Bức thư nêu ra: “Nếu không có đủ nguồn cung cấp để tiếp cận các nguyên liệu như vậy, nỗ lực toàn cầu để giải quyết vấn đề thay đổi khí hậu, thúc đẩy sự đổi mới và sự phát triển các tiến bộ trên toàn thế giới sẽ bị cản trở đáng kể”. Thế nhưng, Trung Quốc vẫn cho rằng họ không phải muốn thao túng thương mại toàn cầu mà chỉ vì bảo vệ môi trường. Phát ngôn viên của bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin nói rằng: “Trung Quốc sẽ không sử dụng đất hiếm như một công cụ để mặc cả”. Điều đó có thể hiểu rằng Trung Quốc sẽ không muốn thảo luận về vấn đề đất hiếm. Thế nên, nỗ lực từ các nước còn lại sẽ gặp khó khăn lớn.

Tâm điểm tiền tệ: USD thế chổ Nhân dân tệ

Khi bộ trưởng tài chính Brazil, Guido Mantega, tuyên bố thế giới đang ở giữa một cuộc chiến tiền tệ, nhiều ý kiến cho rằng tình hình chưa đến mức nghiêm trọng như thế. Nhưng hầu hết mọi người đều cho rằng các quốc gia đang tranh luận kịch liệt xung quanh chủ đề tiền tệ. Do đó, chủ đề tiền tệ được xem như một vấn đề mà lãnh đạo G20 sẽ đem ra mổ sẻ trong kỳ hội nghị này. Thế nhưng, quyết định tung ra 600 tỷ USD của Quỹ dự trữ liên bang Mỹ (FED) đã khiến cho nhiều nước chỉ trích, nên tâm điểm của G20 lần này đang chuyển từ Yuan sang USD.

Ngay khi FED chính thức loan báo kế hoạch mua 600 tỷ USD trái phiếu chính phủ, đồng nghĩa với việc đơn vị này bơm ra thị trường 600 tỷ USD thì không quốc gia đã dấy các lo ngại, nhất là các nền kinh tế mới nổi. Quan chức chính phủ của các quốc gia như Indonesia, Singapore, Brazil, Mexico… đều lên tiếng chỉ trích động thái trên của Mỹ. Các lo ngại xoay quanh hai vấn đề. Một là là việc nới lỏng tiền tệ như thế sẽ khiến cho USD giảm giá. Hai là, nguồn vốn 600 tỷ USD đó có thể tràn vào các nền kinh tế mới nổi làm cho các chính phủ khó lòng kiểm soát, rất dễ tạo ra bong bóng tài chính như đã từng diễn ra tại  Đông Á vào năm 1997 – 1998. Chủ tịch ngân hàng trung ương Brazil Henrique Meirelles cho rằng Hoa Kỳ đang đẩy một nguồn thanh khoản từ thị trường tài chính của mình sang Brazil và nhiều quốc gia khác, làm cho dòng tiền tràn vào tạo bong bóng tài chính nguy hiểm. Như cuộc khủng hoảng tài chính châu Á hơn một thập niên trước cho thấy, dòng tiền này chảy vào nhanh, rút ra cũng nhanh, có nguy cơ làm sụp đổ nhiều nền kinh tế vốn ổn định.

Đức cũng góp tiếng chỉ trích Mỹ. Vì Đức cũng là một nhà xuất khẩu hàng đầu, nên họ lo ngại đồng USD giảm giá sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu của họ. Bộ trưởng tài chính Đức Wolfgang Schäuble cho rằng: “những gì Mỹ cáo buộc Trung Quốc (định giá thấp tiền tệ) thì họ cũng đang làm bằng một phương tiện khác”, ông Schäuble nhận xét quyết định trên của FED là “phá hoại uy tín của chính sách tài chính Hoa Kỳ”. Nếu lo ngại của các nền kinh tế mới nổi là quá rõ ràng khi nhìn về kinh nghiệm xương máu của Đông Á năm 1997, thì lo ngại của Đức cũng hoàn toàn hợp lý. Kể từ hội nghị G20 Toronto vào tháng sáu vừa qua đến nay, USD đã giảm giá 11% so với rổ tiền bao gồm Yên (Nhật), Real (Brazil), Euro và một số loại tiền tệ khác.

Những chỉ trích về quyết định của FED đang ngày càng tăng thêm trước thềm hội nghị G20. Bộ trưởng Tài chính Nam Phi Pravin Gordhan cho rằng cú bơm 600 tỷ USD đã “phá hoại tinh thần hợp tác đa phương mà các nhà lãnh đạo G20 đã phải chiến đấu rất khó khăn để duy trì trong cuộc khủng hoảng vừa qua”. Trung Quốc nay cũng trở thành người chỉ trích Hoa Kỳ những gì Hoa Kỳ từng cáo buộc mình, thứ trưởng ngoại giao Trung Quốc Thôi Thiên Khải, một nhà đàm phán hàng đầu của Trung Quốc tại các hội nghị G20, cho rằng Mỹ “còn thiếu nợ chúng tôi một số lời giải thích”.

Những chỉ trích đang thể hiện rõ một hố sâu bất đồng, giữa Hoa Kỳ với các quốc gia còn lại trong khối G20, đến mức Reuters ví hội nghị G20 lần này như là hội nghị G19+1 vì Hoa Kỳ sẽ phải gánh chịu chỉ trích từ tất cả các nước còn lại về quyết định trên của FED.  Tuy vậy, Hoa Kỳ vẫn không có bất cứ dấu hiệu nào sẽ nhún nhường về quyết định trên. Như vậy, có nhiều khả năng là cả hai chủ đề đất hiếm và tiền tệ không thể có một thỏa thuận đáng kể nào trong hội nghị lần này.

Khi đó, nhận xét về “một bức mây bảo hộ” đang bao trùm lên G20 của tờ báo Wall Street Journal xem ra khá chính xác.

Ngô Minh Trí – đăng trên Thời báo Kinh Tế Sài Gòn 11.11.2010

Advertisements

Về Ngô Minh Trí
Ngô Minh Trí Saigon - Vietnam

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: