Bất đồng giữa Thủ tướng Berlusconi (phải) với Bộ trưởng Tài chính Giulio Tremonti đang rất căng thẳng là một mối lo của kinh tế Ý (ảnh: Internet)
Trong khi châu Âu vẫn đang lẩn quẫn trong cơn khủng hoảng nợ công tác động tiêu cực đến thị trường tài chính thế giới, thì cơn khủng hoảng nợ công lại đang có dấu hiệu lan sang Ý, nền kinh tế lớn thứ tư châu Âu.
Chứng khoán Mỹ tuột dốc vì châu Âu
Theo New York Times, cổ phiếu tại Hoa Kỳ giảm xuống, tiếp bước cùng thị trường toàn cầu, vì lo ngại về cuộc khủng hoảng nợ của khu vực Eurozone. Tại thị trường Hoa Kỳ cũng như châu Âu và châu Á, nhà đầu tư bị tác động dồn dập bởi những dữ liệu kinh tế yếu kém và các nhà quan chức châu Âu phải tiếp tục gặp nhau tại Brussels, Bỉ, để thảo luận về những khó khăn tài chính của khu vực Eurozone.
Hôm thứ hai 11.07.2011, chỉ số Dow Jones đã giảm đến 151,44 điểm, tương đương 1,2%, xuống còn 12.505,75 điểm. Chỉ số Standard & Poor’s 500 giảm 24,31 điểm, tương đương 1,81%, xuống còn 1.319,49 điểm. Tương tự như thế, chỉ số Nasdaq còn 2.802,62 điểm, tức giảm 57,19 điểm – tương đương 2%.
Cổ phiểu các tập đoàn lớn của Mỹ đã giảm giá đáng kể, đặc biệt là các tập đoàn trong lĩnh vực tài chính. Citigroup giảm 5,3% xuống còn 39,79 đô la Mỹ, JPMorgan Chase giảm 3,2% xuống còn 39,43 đô la Mỹ, Banks of America giảm 3,27% xuống còn 10,35 đô la Mỹ. Một số cổ phiếu thuộc các lĩnh vực khác cũng lao dốc theo: Google mất 0,89% còn 527,28 đô la Mỹ, Alcoa giảm 2,87% còn 15,91 đô la, Caterpillar giảm 2,04% còn 108,06 đô la, Boeing giảm 2,29% còn 73,35 đô la… Tính rộng hơn trên thị trường toàn Hoa Kỳ, cổ phiếu các công ty tài chính hầu hết giảm 3%, trong khi các công ty năng lượng và vật liệu giảm 2%.
Tất nhiên, thị trường chứng khoán châu Âu cũng giảm điểm không kém. Thị trường chứng khoán Milan (Ý) giảm 3,8%, chỉ số FTSE tại Luân Đôn giảm 1,03%, chỉ số CAC của Pháp giảm 2,71%, chỉ số DAX tại sàn Frankfurt giảm 2,33%. Tất cả tạo nên một bức tranh u ám trên thị trường tài chính cả thế giới.
“Con bệnh” Ý: nguy cơ của kinh tế toàn cầu
Kể từ khi cuộc khủng hoảng nợ công châu Âu bắt đầu nổ ra, mặc dù Ý là một quốc gia có tỷ lệ nợ công khá cao nhưng vẫn được xem là nền kinh tế an toàn hơn rất nhiều so với những “hàng xóm” nợ nần chồng chất cạnh mình.
Từng có nhiều lý do để người ta tin rằng Ý rất khó để đổ vỡ. Theo The Economist, nếu Tây Ban Nha được xem là “quá lớn để đổ vỡ” thì cuộc khủng hoảng nợ toàn diện nếu xảy ra với Ý sẽ là một cơn đại hồng thủy. Moises Naim, chuyên gia cao cấp của chương trình kinh tế quốc tế thuộc Carnegie Endowment ở Washington, nói rằng: “Ý quá lớn để đổ vỡ. Nếu Ý thực sự “dính bệnh” vì lây lan bởi những quản lý chính trị yếu kém, nó không chỉ đe dọa khu vực Eurozone mà còn đe dọa toàn cầu”. Thật vậy, Ý có ảnh hưởng khá lớn đối với thị trường tài chính toàn cầu. Quốc gia hình chiếc ủng này là nền kinh tế lớn thứ tám trên thế giới, thứ tư châu Âu và là thứ ba trong khối sử dụng đồng tiền chung châu Âu. Ý cũng là thị trường trái phiếu lớn thứ ba trên thế giới, chỉ sau Hoa Kỳ và Nhật Bản. Ngoài ra, kinh tế Ý cũng có nhiều điểm vững vàng hơn nhiều nền kinh tế khác ở châu Âu để có được niềm tin cho giới đầu tư. Các ngân hàng Ý nhìn chung khá vững mạnh và không sa lầy trong việc đầu cơ vào bong bóng bất động sản, thâm hụt ngân sách quốc gia cũng chỉ 4,6% GDP.
Thế nhưng, tình trạng khủng hoảng nợ công nay không còn giới hạn trong những nền kinh tế nhỏ như Hy Lạp, vốn đang bên bờ phá sản, mà đang dần lan sang những nền kinh tế lớn nhất của Eurozone. Thời thế đã thay đổi, các nhà đầu tư nay chuyển mối quan ngại sang các nền kinh tế có nợ công cao, tăng trưởng chậm và ẩn chứa những bất ổn chính trị.
Và Ý chính là một nền kinh tế “thỏa mãn” tất cả các điều kiện trên. Tỷ lệ nợ công của Ý là 120% GDP, tức cao thứ nhì khối Eurozone – chỉ sau Hy Lạp, với số nợ lên đến 1900 tỷ. Lãi suất tăng đã làm cho nền kinh tế Ý phát triển chậm chạp, không đủ bù đáp cho khoảng nợ công khổng lồ. Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) cho rằng nền kinh tế Ý sẽ tăng trưởng rất thấp, chỉ khoảng 1,3% vào năm 2012. Hơn thế nữa, nội bộ chính trị nước này đang bất ổn khi bất đồng giữa thủ tướng Berlusconi với bộ trưởng tài chính và cũng là đối thủ chính trị lâu năm của ông Berlusconi là Giulio Tremonti đang rất căng thẳng. Ông Giulio Tremonti còn đang rắc rối với cáo buộc liên quan đến tham nhũng, rắc rối mà được Massimo Giannini, biên tập viên về kinh doanh của La Repubblica, nhận định là: “Tôi nghĩ ông ấy không thể vượt qua scandal lần này”. Nếu sinh mệnh chính trị của ông Giulio Tremonti kết thúc thì nền kinh tế Ý sẽ gặp khá nhiều rủi ro khi ông được xem là người bảo hộ duy nhất cho chính sách tài chính thận trọng của Ý.
Với sự “thỏa mãn điều kiện” như thé, Ý đang tiếp bước Hy Lạp, Ireland, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha trong chuỗi domino nợ nần. Tháng trước, Standard & Poor’s đã hạ thấp xếp hạng tín nhiệm tín dụng của Ý. Nay thì lãi suất trái phiếu thời hạn 10 năm của Ý đã tăng lên mức kỷ lục là 5,67%, biên độ chênh lệch lãi suất giữa trái phiếu thời hạn 10 năm của Ý với Đức đã lên thành 2,36 điểm phần trăm, cao nhất kể từ khi ra đời đồng Euro đến nay. Daniel Gros, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu chính sách châu Âu tại Brussels, nhận xét: “Ý đang ở trong vùng nguy hiểm, đó là điều quá rõ ràng hiện nay”
Tuy vậy, nếu Ý thực sự tiếp bước Hy Lạp thì đây có thể là tai họa cho thế giới. Eurozone đã tỏ ra đối phó khá chật vật với cuộc khủng hoảng của Hy Lạp, một nền kinh tế chỉ chiếm 2% trong khối, thì với nền kinh tế lớn thứ ba của khối là một thảm họa thực sự. Ngoài ra, các ngân hàng châu Âu đang nắm giữ đến 998,7 tỷ Euro nợ của Ý, gấp sáu lần số nợ các ngân hàng này đang nắm giữ đối với Hy Lạp. Các ngân hàng Mỹ cũng nắm giữ đến 269 tỷ Euro nợ của Ý. Cho nên, Ý đổ nợ thực sự là một cơn “đại hồng thủy” thật sự, có thể càn quét kinh tế toàn cầu.
Ngô Minh Trí (tổng hợp) – Thời báo Kinh tế Sài Gòn 15.07.2011
